Μεταφορά ασφαλιστικών υποχρεώσεων από τις τράπεζες στο λαό – Το παράδειγμα της Εμπορικής

Ο Σύλλογος Συνταξιούχων Εμπορικής Τράπεζας (ΣΣΕΜ) προχώρησε την περίοδο 2016-2017 με δική του οργάνωση, αναζήτηση πρωτογενών στοιχείων και δαπάνη, στην πραγματοποίηση αναλογιστικής μελέτης για το ταμείο του (ΤΕΑΠΕΤΕ).

Γράφει ο Παύλος Δερμενάκης*

Η μελέτη αυτή θα έπρεπε με πρωτοβουλία του συνδικαλιστικού κινήματος να έχει γίνει από το 2006, όταν η τότε κυβέρνηση της Ν.Δ. κατάργησε το ΤΕΑΠΕΤΕ και έφτιαξε το Ενιαίο Ταμείο Τραπεζοϋπαλλήλων (ΕΤΑΤ). Δυστυχώς χρειάστηκαν 11 χρόνια για να πραγματοποιηθεί, αφού προηγούμενα ανατράπηκε η συνδικαλιστική γραφειοκρατία στο ΣΣΕΜ. Σημειώνουμε ότι στο τέλος Ιουλίου 2016 η Γ.Σ. του Σωματείου καθαίρεσε την εκλεγμένη, πριν από ένα χρόνο, διοίκηση που συγκροτούσε η συνδικαλιστική γραφειοκρατία (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ), και προχώρησε σε εκλογές στις 6/12/2016. Οι εκλογές είχαν σαν αποτέλεσμα να υπάρξει νέα διοίκηση στο Σύλλογο από ανεξάρτητες δυνάμεις που συγκροτήθηκαν από συνταξιούχους χωρίς τα γνωστά πολιτικο-συνδικαλιστικά κριτήρια. Στην πράξη οι ίδιοι οι συνταξιούχοι πήραν την τύχη τους στα χέρια τους, μετά τη λαιμητόμο των περικοπών του Νόμου Κατρούγκαλου (Ν.4387/2016), που είχε σαν συνέπεια οι συνολικές περικοπές σε κάποιες κατηγορίες από αυτούς να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν ακόμα και το 80%.

Η αναλογιστική μελέτη, που έγινε από την εταιρεία Prudential, έδειξε ότι απαιτείται η καταβολή από την τράπεζα πρόσθετων πόρων 1,1 – 1,3 δισ. ευρώ κατ’ αρχήν για τους 3.500 συνταξιούχους, ενώ απαιτείται νέα μελέτη και για τους υπόλοιπους 5.000 που έχουν υπαχθεί σε άλλο καθεστώς. Σημειώνεται ότι το 2006, με στοιχεία που έδωσε η Τράπεζα, έγινε μελέτη (όχι αναλογιστική) για λογαριασμό του υπουργείου οικονομικών η οποία κατέγραψε ελάχιστα ποσά, τα οποία αποδόθηκαν στο ΕΤΑΤ από την Τράπεζα.

Τα μειωμένα ως άνω χρήματα από την Εμπορική, σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, σε συνδυασμό με την παραβίαση των παραδοχών της μελέτης, αφού αντί για τη φυσική αποχώρηση όσων συμπλήρωναν τα προβλεπόμενα όρια προχώρησε σε μαζικές εθελούσιες εξόδους 3.500 εργαζόμενων, είχαν σαν αποτέλεσμα το ΕΤΑΤ να μείνει χωρίς πόρους στο τέλος 2016. Έτσι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ενέταξε τους συγκεκριμένους ασφαλισμένους στον ΕΦΚΑ.

Σημειώνουμε ότι οι συνταξιούχοι της Εμπορικής, από αρχής γενομένης του ΤΕΑΠΕΤΕ (1948) μέχρι το τέλος 2017, ελάμβαναν επικουρική σύνταξη (εκτός από την κύρια με τους όρους του ΙΚΑ) για την οποία το δημόσιο δεν είχε καταβάλλει ούτε 1 ευρώ. Όλα ήταν πόροι του ταμείου τους, σύμφωνα α) με τις εισφορές τους που έφταναν, μόνο για το ΤΕΑΠΕΤΕ (το ΙΚΑ ήταν χωριστά) το 14,75% του ακαθάριστου μισθού τους μαζί με την εργοδοτική εισφορά και β) την πρόσθετη υποχρέωση εισφοράς της Τράπεζας, σύμφωνα με το ιδιωτικό συμφωνητικό ασφάλισης, που προέβλεπε η Τράπεζα να καλύπτει τα οποιαδήποτε ελλείμματα.

Το σύνολο των συντάξεων του ΕΤΑΤ το 2016, μαζί με συνταξιούχους της Alpha, ήταν 90 εκατ. ευρώ μηνιαία. Με την ένταξη τους στον ΕΦΚΑ ο τελευταίος επιβαρύνθηκε με 70 εκατ. € μηνιαία και τα υπόλοιπα 20 εκατ. ευρω ήταν η πρόσθετη μείωση των συντάξεων. Δηλαδή, η κυβέρνηση μετέτρεψε μια υποχρέωση της Alpha Bank σε υποχρέωση του δημοσίου, χαρίζοντας δισεκατομμύρια στην τράπεζα και επιβαρύνοντας τους συνταξιούχους όλης της Χώρας, αφού δεν υπάρχει πρόσθετη χρηματοδότηση του ΕΦΚΑ μετά την ένταξη του ΕΤΑΤ.

Φυσικά, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αυτό το 1,1-1,3 δισ. ευρώ που σε βάθος χρόνου θα επιβαρυνθούν οι υπόλοιποι συνταξιούχοι αλλά και το ανάλογο ποσό που αφορά τους υπόλοιπους (5.500) συνταξιούχους της Εμπορικής που είχαν ενταχθεί στο ΕΤΕΑ/ΙΚΑ. Παράλληλα, έχει ανοίξει η όρεξη της Εθνικής για να γίνει το αντίστοιχο, που σημαίνει λόγω μεγαλύτερου προσωπικού πολλά περισσότερα δισ. ευρώ. Η Εθνική αυτή την περίοδο απαιτεί να την αντιμετωπίσει η κυβέρνηση όπως την Alpha και να την απαλλάξει από τις ασφαλιστικές της υποχρεώσεις προς το προσωπικό της. Θα ακολουθήσει μετά η Πειραιώς για την Αγροτική…

Έτσι, θα καταλήξουμε να επιβαρυνθεί ο ΕΦΚΑ, δηλαδή όλοι οι συνταξιούχοι, με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις όλων των τραπεζών για να κερδίσουν οι τελευταίες πολλά δισ. ευρώ. Υπολογίζονται χοντρικά συνολικά σε βάθος χρόνου, σύμφωνα με το προσδόκιμο ζωής, σε πάνω από 10 – 15 δισ. ευρώ.

Σημειώνουμε εδώ ότι αυτά τα ιδιωτικά συμφωνητικά των τραπεζών με το προσωπικό τους, που πρώτη είχε υπογράψει η Εμπορική, είχαν και συνεχίζουν να έχουν τεράστιο όφελος γι’ αυτές. Mπορούν να απομακρύνουν προσωπικό νωρίτερα από το όριο ηλικίας που είχε ορίσει το ΙΚΑ για σύνταξη. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι εργαζόμενοι με υψηλό συνολικό κόστος για την τράπεζα είτε αποχωρούν και δεν αντικαθίστανται είτε αντικαθίστανται με σαφώς οικονομικότερους. Ένας έλεγχος στους ισολογισμούς των τραπεζών των τελευταίων ετών θα δείξει τα τεράστια οικονομικά οφέλη που είχαν από τη μείωση του προσωπικού τους με τις εθελούσιες εξόδους των τελευταίων ετών. Απλά θέλουν και την «πίτα ολάκερη και το σκύλο χορτάτο».

Έτσι, ενώ αποκομίζουν κέρδη δισ. ευρώ από τη μείωση του εργατικού κόστους, την επιβάρυνση που έχουν αναλάβει με τα ιδιωτικά συμφωνητικά για τα ταμεία θέλουν να την περάσουν στο κράτος (για την Alpha αυτό έχει ήδη γίνει) κι αυτό με τη σειρά του, επικαλούμενο τις μνημονιακές δεσμεύσεις περί ορίου στη συνταξιοδοτική δαπάνη προχωρά σε συνεχείς μειώσεις των συντάξεων για όλους τους συνταξιούχους.

Συνεπώς ο Ελληνικός λαός μετά α) τα πλέον των 50 δισ. ευρώ που έχει καταβάλλει για τις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών μέχρι σήμερα, και β) τη φορολογική τους ασυλία για τα επόμενα 20 χρόνια, με τα 20 δισ. ευρώ αναβαλλόμενη φορολογία, επιβαρύνεται με νέα ποσά πολλών δισ. ευρώ στο πλαίσιο της πολιτικής της μεταφοράς των ασφαλιστικών υποχρεώσεων των τραπεζών στο κράτος. Υποχρεώσεις των τραπεζών που προκύπτουν από ιδιωτικές συμφωνίες που έχουν υπογράψει και για τις οποίες οι εργαζόμενοι έχουν καταβάλλει στο ακέραιο τις δικές τους αυξημένες εισφορές.

Οι τράπεζες που αποκομίζουν, ειδικά σε αυτή την περίοδο, τεράστια οφέλη από αυτές τις συμφωνίες μετακυλούν τις δικές τους υποχρεώσεις, με ευθύνη της παρούσας κυβέρνησης, στις πλάτες όλων των συνταξιούχων με πρώτα και μεγαλύτερα θύματα τους ίδιους τους συνταξιούχους των τραπεζών αλλά και το σύνολο των συνταξιούχων. Αυτό αποδεικνύεται από την εφαρμογή του μοντέλου στους συνταξιούχους της Εμπορικής, όπως παρουσιάστηκε σε σχετική εκδήλωση του ΣΣΕΜ στις 19/10/2017 στην Παλαιά Βουλή.

(Για περισσότερα στοιχεία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν την ιστοσελίδα του ΣΣΕΜ www.ssem.gr)

* Ο Παύλος Δερμενάκης είναι οικονομολόγος, αν. πρόεδρος Συλλόγου Συνταξιούχων Εμπορικής Τράπεζας