Ποιοι δικαιούνται το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης – Όροι και προϋποθέσεις – Ολόκληρο το ΦΕΚ

Τον καθορισμό των όρων και των προϋποθέσεων για την εφαρμογή του προγράμματος «Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης» (ΚΕΑ) καθορίζει η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) αριθμ. Δ13/οικ./33475/1935/2018 «Κοινωνικό εισόδημα Αλληλεγγύης – Τα νέα Κριτήρια και οι διαδικασίες χορήγησής του από 1/11/2018», η οποία δημοσιεύθηκε στη «Διαύγεια» (ΦΕΚ Β 2281/15.6.2018).

Το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ) είναι ένα νέο προνοιακό πρόγραμμα που συνδυάζει: Εισοδηματική ενίσχυση, συμπληρωματικές κοινωνικές υπηρεσίες (παροχές και αγαθά), διασύνδεση των μελών της ωφελούμενης μονάδας, εφόσον πληρούν τα κριτήρια ένταξης εκάστου προγράμματος με δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ανασφάλιστων, παραπομπή και ένταξη σε δομές και υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας και υποστήριξης, ένταξη σε προγράμματα και κοινωνικές δομές για την αντιμετώπιση της φτώχειας, ένταξη σε προγράμματα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους άπορους, κοινωνικό τιμολόγιο παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας και ύδρευσης, κοινωνικό τιμολόγιο δήμων και δημοτικών επιχειρήσεων, προώθηση των δικαιούχων εφόσoν δύνανται να εργαστούν σε δράσεις που στοχεύουν στην ένταξη ή επανένταξή τους στην αγορά εργασίας.

Κριτήρια ένταξης στο πρόγραμμα για τους ενδιαφερόμενους – που πρέπει να πληρούν αθροιστικά – είναι εισοδηματικά, περιουσιακά και κριτήρια διαμονής. Πιο αναλυτικά:

Εισοδηματικά κριτήρια

Το δηλούμενο εισόδημα του νοικοκυριού, όπως υπολογίζεται για τους σκοπούς της ένταξης στο πρόγραμμα τους τελευταίους έξι μήνες, πριν από την υποβολή της αίτησης, δεν μπορεί να υπερβαίνει το εξαπλάσιο του εγγυημένου ποσού για κάθε τύπο νοικοκυριού.

Παρατίθενται, ενδεικτικά, οι ακόλουθες περιπτώσεις (σύνθεση νοικοκυριού / εισόδημα 6μήνου):

  • Μονοπρόσωπο νοικοκυριό: 1.200 ευρώ
  • Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο μέλος: 1.800 ευρώ
  • Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα και ένα ανήλικο μέλος ή μονογονεϊκή οικογένεια με δύο ανήλικα μέλη: 2.100 ευρώ
  • Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και δύο ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τρία ανήλικα μέλη: 2.400 ευρώ
  • Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα και ένα ανήλικο μέλος ή δύο ενήλικα και τρία ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τέσσερα ανήλικα μέλη: 2.700 ευρώ
  • Νοικοκυριό αποτελούμενο από τέσσερα ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και τέσσερα ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με πέντε ανήλικα μέλη: 3.000 ευρώ.
  • Για κάθε επιπλέον μέλος προστίθεται το εξαπλάσιο του αντίστοιχου εγγυημένου ποσού. Το δηλούμενο εισόδημα δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 5.400 ευρώ, ανεξαρτήτως του αριθμού των μελών του νοικοκυριού.

Περιουσιακά κριτήρια

α. Ακίνητη περιουσία: Η συνολική φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας του νοικοκυριού δεν μπορεί να υπερβαίνει στο σύνολό της το ποσό των 90.000 ευρώ για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό, προσαυξανόμενη κατά 15.000 ευρώ για κάθε πρόσθετο μέλος και έως 150.000 ευρώ.

β. Κινητή περιουσία:

  • Η αντικειμενική δαπάνη των επιβατικών αυτοκινήτων Ιδιωτικής Χρήσης (Ι.Χ.), Μικτής Χρήσης (Μ.Χ.) ή και των δικύκλων του νοικοκυριού, δεν μπορεί να υπερβαίνει στο σύνολό της το ποσό των 6.000 ευρώ.
  • Το συνολικό ύψος των καταθέσεων του νοικοκυριού ή/και η τρέχουσα αξία μετοχών, ομολόγων κλπ, όπως προκύπτουν από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, δεν μπορεί να υπερβαίνει τα όρια του κατωτέρω πίνακα για κάθε τύπο νοικοκυριού, μέχρι και το ποσό των 14.400 ευρώ.

Συγκεκριμένα (σύνθεση νοικοκυριού – όρια καταθέσεων/μετοχών, ομολόγων κλπ):

  • Μονοπρόσωπο νοικοκυριό – 4.800 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από δύο ενήλικες ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με ένα ανήλικο μέλος – 7.200 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από δύο ενήλικες και ένα ανήλικο μέλος ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με δύο ανήλικα μέλη – 8.400 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από τρεις ενήλικες ή δύο ενήλικες και δύο ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με τρία ανήλικα μέλη – 9.600 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από τρεις ενήλικες και ένα ανήλικο μέλος ή δύο ενήλικες και τρία ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με τέσσερα ανήλικα μέλη – 10.800 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από τέσσερις ενήλικες ή δύο ενήλικες και τέσσερα ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με πέντε ανήλικα μέλη – 12.000 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από τέσσερις ενήλικες και 1 ανήλικο μέλος ή δύο ενήλικες και πέντε ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με έξι ανήλικα μέλη – 13.200 ευρώ.
  • Νοικοκυριό που αποτελείται από πέντε ενήλικες ή δύο ενήλικες και έξι ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκό νοικοκυριό με εφτά ανήλικα μέλη – 14.400 ευρώ..

γ. Περιουσιακό τεκμήριο: Το συνολικό ποσό από τόκους καταθέσεων των μελών του νοικοκυριού σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας ή του εξωτερικού, όπως έχουν δηλωθεί στην τελευταία εκκαθαρισμένη δήλωση φορολογίας εισοδήματος (Ε1), δεν μπορεί να υπερβαίνει, ετησίως, το ποσό που προκύπτει από τον κατωτέρω μαθηματικό τύπο

Ετήσιος τόκος = όριο καταθέσεων για κάθε τύπο νοικοκυριού Χ μέσο ετήσιο καταθετικό επιτόκιο /100.

Ως έτος υπολογισμού του μέσου καταθετικού επιτοκίου ορίζεται εκείνο στο οποίο αντιστοιχεί η τελευταία εκκαθαρισμένη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Δεν γίνονται δεκτές αιτήσεις νοικοκυριών, τα μέλη των οποίων, βάσει της τελευταίας εκκαθαρισμένης δήλωσης φορολογίας εισοδήματος:

  • Εμπίπτουν στις διατάξεις του φόρου πολυτελείας.
  • Δηλώνουν δαπάνες για αμοιβές πληρωμάτων σκαφών αναψυχής.
  • Δηλώνουν δαπάνες για δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία.
  • Δηλώνουν δαπάνες για οικιακούς βοηθούς, οδηγούς αυτ/των, δασκάλους και λοιπό προσωπικό, όπως αυτές προσδιορίζονται στους αντίστοιχους κωδικούς του εντύπου Ε1.

Κριτήριο διαμονής

Τα νοικοκυριά πρέπει να διαμένουν νόμιμα και μόνιμα στην ελληνική επικράτεια.

Στοιχεία για το ΚΕΑ

Το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης είναι αφορολόγητο, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, δεν κατάσχεται ούτε συμψηφίζεται με ήδη βεβαιωμένα χρέη προς το Δημόσιο, ιδιώτες ή πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.

Ως ωφελούμενες μονάδες ορίζονται οι κάτωθι κατηγορίες:

  • Μονοπρόσωπο νοικοκυριό: Κάθε ενήλικο άτομο που διαμένει μόνο του σε κατοικία και δεν εμπίπτει στην κατηγορία ενηλίκων έως 25 ετών που φοιτούν σε πανεπιστημιακές σχολές ή σχολεία ή ινστιτούτα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης της ημεδαπής ή αλλοδαπής.
  • Πολυπρόσωπο νοικοκυριό: Όλα τα άτομα που διαμένουν κάτω από την ίδια στέγη. Δύναται να απαρτίζεται και από φιλοξενούμενα άτομα ή φιλοξενούμενη οικογένεια, με την προϋπόθεση ότι η φιλοξενία είχε δηλωθεί στην τελευταία εκκαθαρισμένη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Στο πολυπρόσωπο νοικοκυριό εντάσσονται και τα ενήλικα τέκνα έως 25 ετών που φοιτούν σε πανεπιστημιακές σχολές ή σχολεία ή ινστιτούτα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης, ανεξαρτήτως του τόπου διαμονής τους.
  • ‘Αστεγοι: Τα άτομα που διαβιούν στο δρόμο ή σε ακατάλληλα καταλύματα, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν καταγραφεί από τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων ή κάνουν χρήση των υπηρεσιών ανοικτών κέντρων ημέρας αστέγων ή/και υπνωτηρίων που λειτουργούν στους δήμους, δύναται να είναι δικαιούχοι του προγράμματος. Η διαπίστωση της έλλειψης στέγης δεν δύναται να τεκμηριωθεί μόνο μέσω του εντύπου της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Δικαιούχος ορίζεται ως το ενήλικο άτομο που υποβάλλει αίτηση για λογαριασμό του νοικοκυριού, η οποία έχει κριθεί και πληροί τα κριτήρια ένταξης στο πρόγραμμα.

Ανήλικα μέλη θεωρούνται τα μέλη του νοικοκυριού έως 18 ετών.

Απροστάτευτα τέκνα θεωρούνται τα ανήλικα μέλη του νοικοκυριού που είναι ορφανά και από τους δύο γονείς ή που κανείς γονέας δεν μπορεί να ασκήσει τη γονική τους μέριμνα, λόγω ασθενείας, αναπηρίας, κράτησης ή στρατιωτικής θητείας και που η επιμέλειά τους έχει ανατεθεί με δικαστική απόφαση σε μέλος του νοικοκυριού.

Από την ένταξη στο πρόγραμμα εξαιρούνται και δε θεωρούνται μέλη του νοικοκυριού οι κάτωθι κατηγορίες:

  • Άτομα τα οποία φιλοξενούνται ή περιθάλπονται σε μονάδες κλειστής φροντίδας ή σε στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης ή σε ξενώνες μεταβατικής φιλοξενίας αστέγων.
  • Άτομα τα οποία φιλοξενούνται σε μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης (οικοτροφεία, ξενώνες, κτλ) ή είναι δικαιούχοι του προγράμματος προστατευμένων διαμερισμάτων.
  • Όσοι υπηρετούν τη θητεία τους στις ένοπλες δυνάμεις.
  • Όσοι κρατούνται σε σωφρονιστικά καταστήματα.

Το ποσό που εγγυάται το πρόγραμμα για κάθε νοικοκυριό, ανάλογα με τον αριθμό και την ηλικία των μελών του, μετά και την καταβολή της εισοδηματικής ενίσχυσης του Κ.Ε.Α.  ορίζεται ως ακολούθως:

  • Για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό: 200 ευρώ ανά μήνα.
  • Για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος του νοικοκυριού: Προσαύξηση του εγγυημένου ποσού κατά 100 ευρώ ανά μήνα.
  • Για κάθε ανήλικο μέλος του νοικοκυριού: Προσαύξηση του εγγυημένου ποσού κατά 50 ευρώ ανά μήνα.

– Στη μονογονεϊκή οικογένεια, δηλαδή σε εκείνη στην οποία ένας μόνος γονέας (άγαμος, σε χηρεία ή διαζευγμένος ή, λόγω κράτησης του ετέρου γονέα σε σωφρονιστικό κατάστημα) ασκεί κατ’ αποκλειστικότητα ή, μετά από σχετική ανάθεση τη γονική μέριμνα ενός ή περισσότερων ανήλικων τέκνων, για τις ανάγκες υπολογισμού του εγγυημένου ποσού το μεγαλύτερο σε ηλικία ανήλικο μέλος λογίζεται ως ενήλικας.

– Σε νοικοκυριό με απροστάτευτο/α τέκνο/α, για τις ανάγκες υπολογισμού του εγγυημένου ποσού κάθε απροστάτευτο τέκνο λογίζεται ως ενήλικας.

– Ως ανώτατο όριο του εγγυημένου ποσού ορίζονται τα 900 ευρώ, μηνιαίως, ανεξαρτήτως της σύνθεσης του νοικοκυριού.

Δηλούμενο εισόδημα είναι το συνολικό πραγματικό εισόδημα από κάθε πηγή ημεδαπής και αλλοδαπής προέλευσης – προ φόρων, μετά την αφαίρεση των εισφορών για κοινωνική ασφάλιση – που εισπράχθηκε από όλα τα μέλη του νοικοκυριού, κατά τους έξι μήνες πριν από το μήνα υποβολής της αίτησης. Στο συνολικό δηλούμενο εισόδημα συμπεριλαμβάνεται και το σύνολο των επιδομάτων και άλλων ενισχύσεων, καθώς και το εισόδημα που απαλλάσσεται από το φόρο ή φορολογείται με ειδικό τρόπο, με τις εξαιρέσεις που αναφέρονται. Το δηλούμενο εισόδημα δεν περιλαμβάνει το επίδομα αναδοχής της διάταξης του άρθρου 9 του ν. 2082/1992, καθώς και τα μη ανταποδοτικά επιδόματα αναπηρίας που καταβάλλονται από το κράτος.

Υπολογισμός του εισοδήματος για ένταξη στο πρόγραμμα

Για την ένταξη στο πρόγραμμα και τον υπολογισμό της εισοδηματικής ενίσχυσης, αφαιρείται από το συνολικό δηλούμενο εισόδημα το 20% του καθαρού εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες, από υπηρεσίες που παρέχονται με δελτίο παροχής υπηρεσιών ή εργόσημο, καθώς και το 20% του ποσού από πηγές κατάρτισης, προγράμματα κοινωφελούς εργασίας ή από οποιοδήποτε άλλο πρόγραμμα εργασίας.

Σε περίπτωση που μέλος του νοικοκυριού βρει εργασία (περιστασιακή, προσωρινή ή μόνιμη), στον υπολογισμό του εισοδήματος για την ένταξη στο πρόγραμμα δεν συνυπολογίζεται κατά τον πρώτο μήνα της εργασίας το 100% και κατά τους δύο επόμενους το 40% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος από την ανωτέρω εργασία.

Εάν το μέλος του νοικοκυριού εξακολουθεί να εργάζεται για διάστημα άνω των τριών μηνών, το δικαίωμα στην εισοδηματική ενίσχυση διακόπτεται από την έναρξη του τέταρτου μήνα εργασίας, εφόσον δεν πληρούνται τα κριτήρια για ένταξη στο πρόγραμμα.

Εάν τα κριτήρια εξακολουθούν να πληρούνται, το νοικοκυριό λαμβάνει το ποσό της εισοδηματικής ενίσχυσης που του αναλογεί. Η ανωτέρω εξαίρεση από τον υπολογισμό του εισοδήματος για ένταξη στο πρόγραμμα δύναται να εφαρμοστεί μία και μόνη φορά σε διάστημα ενός έτους από την έναρξη ισχύος της.

Το μηνιαίο ποσό εισοδηματικής ενίσχυσης προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ του εξαπλάσιου ύψους του εγγυημένου ποσού και του εξαμηνιαίου δηλούμενου εισοδήματος του νοικοκυριού, όπως αυτό υπολογίζεται για τους σκοπούς της ένταξης στο πρόγραμμα, διαιρούμενο διά έξι (6).

Για τους σκοπούς του προγράμματος, μη δυνάμενοι για εργασία θεωρούνται οι δικαιούχοι που ανήκουν στις κάτωθι κατηγορίες:

  • ΑμεΑ, τα οποία, σύμφωνα με την γνωμάτευση της Επιτροπής Πιστοποίησης Αναπηρίας, έχουν κριθεί ή που δηλώνουν στο σχετικό πεδίο της αίτησης για ένταξη στο ΚΕΑ «ανίκανα για εργασία».
  • Φοιτητές προγραμμάτων πλήρους φοίτησης, μαθητευόμενοι των επαγγελματικών σχολών ή όσοι εξασκούνται πρακτικά στο πλαίσιο  επαγγελματικού εκπαιδευτικού προγράμματος, χωρίς εργασιακή σχέση.

Δυνάμενοι για εργασία θεωρούνται οι δικαιούχοι, ηλικίας 18 έως 65 ετών, που δεν εργάζονται και δεν ανήκουν στις ανωτέρω κατηγορίες.

Η αίτηση, η οποία υπέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του νόμου 1599/1986 ως προς τα δηλωθέντα στοιχεία, υποβάλλεται ηλεκτρονικά είτε από τους αιτούντες απευθείας είτε μέσω των αρμόδιων οργάνων των δήμων ή των Κέντρων Κοινότητας όπου διαμένουν οι αιτούντες. Τα νοικοκυριά που απαρτίζονται και από φιλοξενούμενα μέλη, τα νοικοκυριά με απροστάτευτα τέκνα, τα νοικοκυριά στη σύνθεση των οποίων έστω ένα ενήλικο μέλος είναι αλλοδαπός και οι μονογονεϊκές οικογένειες υποβάλλουν αίτηση αποκλειστικά στους δήμους ή τα Κέντρα Κοινότητας.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την οριστική υποβολή της αίτησης αποτελεί η συμπλήρωση όλων των υποχρεωτικών πεδίων της, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων επικοινωνίας και, συγκεκριμένα, διεύθυνσης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και αριθμού κινητής τηλεφωνίας.

Η αίτηση υποβάλλεται από τον/την υπόχρεο ή το/τη σύζυγο του υπόχρεου υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του νοικοκυριού. Σε περίπτωση νοικοκυριού που απαρτίζεται και από φιλοξενούμενα μέλη, η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά από τον/την υπόχρεο ή το/τη σύζυγο του υπόχρεου υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος της φιλοξενούσας μονάδας για το σύνολο των μελών του νοικοκυριού.

Έναρξη ισχύος – Μεταβατικές Διατάξεις

1. Για τις αιτήσεις που είναι εγκεκριμένες την ημέρα έναρξης ισχύος της παρούσης σύμφωνα με την Γ.Δ.5οικ.2961-10 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄128), η εισοδηματική ενίσχυση παραμένει σταθερή μέχρι τη συμπλήρωση έξι (6) μηνών από την ημερομηνία έγκρισης τους. Με την πάροδο του εν λόγω διαστήματος, οι δικαιούχοι υποβάλλουν νέα αίτηση σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις της παρούσης.

2. Τα νοικοκυριά για τα οποία η καταβολή της εισοδηματικής ενίσχυσης του Κ.Ε.Α. είχε διακοπεί σύμφωνα με το άρθρο 9 της Γ.Δ.5οικ.2961-10 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄128) έχουν δικαίωμα επανυποβολής αίτησης μετά την πάροδο έξι (6) μηνών από την ημερομηνία διακοπής της καταβολής της ενίσχυσης και με την προϋπόθεση ότι έχουν επιστραφεί τα αχρεωστήτως καταβληθέντα.

3. Η απόφαση αυτή ισχύει από την 1n Νοεμβρίου 2018, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά σε επιμέρους διατάξεις, οπότε και παύει να ισχύει η Γ.Δ.5οικ.2961-10 (Β΄128) κοινή υπουργική απόφαση «Καθορισμός των όρων και των προϋποθέσεων εφαρμογής του προγράμματος Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης».

FEK 2281