Γίνεται οικολογική συνείδηση με περιβαλλοντικά χαράτσια;

Είναι παρήγορο το ότι δεν θα υπάρξουν απώλειες θέσεων εργασίας από το γεγονός ότι το λιανεμπόριο απαγορεύεται πλέον να διαθέτει δωρεάν στους πελάτες πλαστικές σακούλες μεταφοράς προϊόντων ή εμπορευμάτων – αν τουλάχιστον αποδειχτεί ότι έχει δίκιο στις δηλώσεις του ο πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) Βασ. Κορκίδης (δείτε αναλυτικά εδώ).

Του Χρήστου Πραμαντιώτη

Εκεί ακριβώς όμως σταματούν τα καλά νέα και αρχίζουν δεύτερες σκέψεις, οι οποίες δεν βρήκαν τον χώρο τους στον σχετικό προπαγανδιστικό καταιγισμό των τελευταίων ημερών. Έναν καταιγισμό που επέβαλε ως «πολιτικώς ορθόν» να μιλάς για το φιλοπεριβαλλοντικό μέτρο που καταργεί τη δωρεάν διάθεση πλαστικών σακουλών. Αλλά σχεδόν απαγόρευσε ως «αντι-οικολογικό» κάθε άλλο ερώτημα. Όπως για παράδειγμα: Ποια (τιμωρητική;) λογική επιβάλλει να πληρώνει ο καταναλωτής την πλαστική σακούλα τέσσερις φορές πάνω από το κόστος της; Γιατί κάθε φιλοπεριβαλλοντικό μέτρο πρέπει να συνοδεύεται από ένα περιβαλλοντικό χαράτσι; Θα έχει πράγματι κάποια ανταποδοτικότητα το νέο αυτό χαράτσι – κι αν ναι, πότε θα τη δει ο καταναλωτής; Ή μήπως θα χαθεί κι αυτή η… ανταποδοτικότητα κάπου ανάμεσα στα έσοδα-έξοδα του κρατικού προϋπολογισμού, στον οποίο θα πηγαίνουν τα 4 ευρωλεπτά ανά σακούλα πριν καταλήξουν (υποτίθεται) στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ);

Τα ερωτήματα δεν σκοπεύουν να πλήξουν τη λογική της ελαχιστοποίησης χρήσης πλαστικής σακούλας, καθ’ ότι η πλαστική σακούλα είναι πράγματι εργαλείο ενός περιβαλλοντικού εγκλήματος. Είναι όμως υποκρισία να χρησιμοποιούν, άπαντες οι αρμόδιοι κυβερνητικοί, ως πρόσχημα για την προστασία του περιβάλλοντος αυτό το νέο χαράτσι των 4 ευρωλεπτών (που του χρόνου τέτοια εποχή θα γίνουν 9 ευρωλεπτά).

Γιατί είναι υποκρισία; Γιατί η προστασία του περιβάλλοντος «δένει» μόνο με τη φιλοπεριβαλλοντική συνείδηση του πολίτη προκειμένου η πρώτη να έχει συνέχεια κι να μην είναι μια τουφεκιά στον αέρα. Και ως γνωστόν, φιλοπεριβαλλοντική συνείδηση δεν δημιουργείται με καταναγκασμούς, επιβολές, εκβιασμούς, τιμωρίες κ.ο.κ. Ίσως όλα αυτά να έχουν, μάλιστα, και το αντίθετο αποτέλεσμα.

Γιατί όμως προτιμάμε να μην είμαστε «πολιτικώς ορθοί» και αντιθέτως να κάνουμε λόγο για περιβαλλοντικό χαράτσι; Είναι απλό. Το μέτρο για την πλαστική σακούλα επιβλήθηκε με Υπουργική Απόφαση η οποία ορίζει ότι «είναι δυνατόν να αναπροσαρμόζεται το ύψος των περιβαλλοντικών τελών, ανάλογα με την επιτευχθείσα μείωση της κατανάλωσης πλαστικών σακουλών μεταφοράς». Δηλαδή τα 4 ευρωλεπτά θα γίνουν 9 ευρωλεπτά από την 1/1/2019, και στο προβλεπτό μέλλον θα γίνουν ακόμη περισσότερα αν δεν τα καταφέρουμε να πιάσουμε το επιδιωκόμενο ετήσιο επίπεδο κατανάλωσης των 90 πλαστικών σακουλών μεταφοράς κατά κεφαλήν. Ακόμη κι αν επιτευχθεί κάποια στιγμή αυτός ο στόχος, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό θα εξακολουθεί να πληρώνει γι’ αυτές τις 90 σακούλες κατά κεφαλήν, περισσότερα από 20 ευρώ ετησίως, επιπλέον των φόρων, τελών, εισφορών που έχουν στεγνώσει τις τσέπες της συντριπτικής πλειονότητας των κατοίκων αυτής της χώρας – όσων μπορούν ακόμη να πληρώνουν.

Πάμε όμως και παρακάτω. Τα στοιχεία που υπάρχουν διαθέσιμα, λένε ότι σήμερα κάθε κάτοικος αυτής της χώρας χρησιμοποιεί 363 πλαστικές σακούλες μεταφοράς ετησίως. Αν από την πρώτη μέρα του 2018 όλοι οι καταναλωτές μειώσουν κατά το ήμισυ τις σακούλες που χρησιμοποιούν, αυτό σημαίνει ότι στο τέλος του έτους το μέσο νοικοκυριό θα έχει πληρώσει 18 ευρώ πρόστιμο (συγγνώμη… περιβαλλοντικό τέλος). Και στο τέλος του 2019, θα έχει πληρώσει 40,5 ευρώ. Με δεδομένο ότι σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ο αριθμός των νοικοκυριών στη χώρα μας ανέρχεται σε περίπου 4,1 εκατ., δεν χρειάζεται να ακολουθήσει παρά ένας απλός πολλαπλασιασμός: αν αμέσως μειώσουμε στο μισό τις σακούλες που χρησιμοποιούμε, φέτος θα φύγουν από τις τσέπες μας περίπου 74 εκατ. ευρώ και του χρόνου 166 εκατ. ευρώ.

Με ένα τέτοιο σεβαστό ποσόν (αφαιρουμένου του ΦΠΑ) δεν θα προφταίνουν να οργανώνουν και να υλοποιούν δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των καταναλωτών εκεί στον ΕΟΑΝ, καθ’ ότι το περιβαλλοντικό χαράτσι της σακούλας θα χρησιμοποιείται για «τη χρηματοδότηση δράσεων προώθησης, δωρεάν διάθεσης στον καταναλωτή και εν γένει πριμοδότησης των φιλικών στο περιβάλλον σακουλών και των βιοδιασπώμενων πλαστικών σακουλών μεταφοράς». Κι αυτό στην καλή εκδοχή, που τα λεφτά θα καταλήγουν στον ΕΟΑΝ – γιατί έχουμε και το παλιό παράδειγμα της Εισφοράς Αλληλεγγύης που για μερικά χρόνια ψάχναμε να βρούμε πού πηγαίνουν… και πώς ανακουφίζουν την ανεργία.

Πάντως, με τον ΦΠΑ από το περιβαλλοντικό τέλος της σακούλας, το δημόσιο ταμείο θα βρει κάμποσα πρόσθετα εκατομμύρια ευρώ για να τα προσμετρήσει στα αιματηρά πρωτογενή πλεονάσματα των επόμενων ετών. Κάτι είναι κι αυτό…