Ο χάρτης της… «μαύρης» εργασίας στη χώρα μας

Για μείωση της αδήλωτης («μαύρης») εργασίας το 2017 στους κλάδους υψηλής παραβατικότητας κάνει λόγο το υπουργείο Εργασίας, διαπίστωση, όμως από τα στοιχεία προκύπτει ότι είναι μάλλον λαθεμένη, αφού για το 2017 τα δεδομένα των ελέγχων αφορούν την περίοδο από 1η Ιανουαρίου μέχρι 31 Αυγούστου και όχι το σύνολο του έτους.

Ωστόσο, αν εξαιρέσει κανείς το ζήτημα της μερικότητας των στοιχείων για το 2017 κι αν τα συνολικά στοιχεία θα δείχνουν, τελικά, μείωση της «μαύρης» εργασίας, η συνολική απεικόνιση ελέγχων και προστίμων από τι Σεπτέμβριο του 2013 μέχρι τον Αύγουστο του 2017 στη έκθεση του επιχειρησιακού σχεδίου «ΑΡΤΕΜΙΣ» έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού δίνει μια εικόνα για την αγορά εργασίας στην «καρδιά» της κρίσης.

Θυμίζουμε ότι οι έλεγχοι διενεργούνται από τον ΕΦΚΑ πρώην (ΕΥΠΕΑ) και από μικτά κλιμάκια Επιθεωρητών Εργασιακών Σχέσεων και Επιθεωρητών Ασφάλειας & Υγείας της Εργασίας του ΣΕΠΕ. Οι έλεγχοι που πραγματοποιούν οι Επιθεωρητές Εργασίας του Σ.ΕΠ.Ε. είναι κυρίως δειγματοληπτικοί σε όλους τους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, ενώ οι έλεγχοι που διενεργούνται από κλιμάκια αποτελούμενα από υπαλλήλους του ΕΦΚΑ, είναι στοχευόμενοι στους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας που με βάση όλες τις μέχρι σήμερα ενδείξεις παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αδήλωτης εργασίας, ήτοι:

Επισιτιστικά επαγγέλματα (εστιατόρια – ταβέρνες, αίθουσες δεξιώσεων, μεζεδοπωλεία, καφετέριες μπαρ, κέντρα διασκέδασης), Βιοτεχνικά Πάρκα, Βιομηχανικές ζώνες, Κομμωτήρια, Πρατήρια Βενζίνης, Συνεργεία Αυτοκινήτων, Μεταφορικές Επιχειρήσεις, Λιανικό εμπόριο, Καθαριότητα, Κατασκευές, Φιλοξενία, Υπηρεσίες ασφαλείας.

 

Στο διάστημα 15 Σεπτεμβρίου 2013 έως 31 Αυγούστου 2017, διενεργήθηκαν έλεγχοι σε 126.384 επιχειρήσεις όλων των κλάδων οικονομικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο αυτής της δειγματοληπτικής διαδικασίας 19.204 επιχειρήσεις βρέθηκαν να απασχολούν αδήλωτους εργαζόμενους(ποσοστό 15,19%).

Σε σύνολο 542.521 εργαζομένων στις επιχειρήσεις που διενεργήθηκαν έλεγχοι, εντοπίστηκαν 31.930 αδήλωτοι εργαζόμενοι (ποσοστό 5,89%), ενώ τα πρόστιμα που  επιβλήθηκαν, αποκλειστικά για την αδήλωτη εργασία ανέρχονται στο ποσό των 335.856.485 ευρώ.

Κατά το διάστημα 1 Ιανουαρίου έως 31 Αυγούστου 2017 ελέχθησαν 23.937 επιχειρήσεις. Εξ’ αυτών των επιχειρήσεων, βρέθηκαν να απασχολούν αδήλωτους εργαζόμενους οι 3.661 (ποσοστό 15,29%). Σε σύνολο 94.165 εργαζομένων στις επιχειρήσεις που διενεργήθηκαν έλεγχοι, εντοπίστηκαν 5.602 αδήλωτοι εργαζόμενοι (ποσοστό 5,95%), ενώ τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν, αποκλειστικά για την αδήλωτη εργασία ανέρχονται στο ποσό των 59.131.700 ευρώ.

Σε ό,τι αφορά όλο το 2016, διενεργήθηκαν έλεγχοι σε 34.241 επιχειρήσεις. Εξ’ αυτών των επιχειρήσεων βρέθηκαν να απασχολούν αδήλωτους εργαζόμενους οι 5.577 (ποσοστό 16,29%). Σε σύνολο 130.608 εργαζομένων στις επιχειρήσεις που διενεργήθηκαν έλεγχοι, εντοπίστηκαν 9.270 αδήλωτοι εργαζόμενοι (ποσοστό 7,10%), ενώ τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν, αποκλειστικά για την αδήλωτη εργασία ανέρχονται στο ποσό των 97.858.466 ευρώ.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, «οι υψηλές κυρώσεις επιβλήθηκαν άμεσα, επιτόπια και κατά “δέσμια αρμοδιότητα” του ελεγκτή, καθώς η αδήλωτη εργασία αντιμετωπίζεται πλέον, και με την υποστήριξη των πληροφοριακών συστημάτων του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ως ευθέως αποδεικνυόμενη παράβαση, ενώ τα πρόστιμα έχουν αυστηροποιηθεί και ανέρχονται στο 18πλάσιο του κατώτατου μισθού δηλαδή 10.550 ευρώ ανά αδήλωτο εργαζόμενο».

Από τους 31.930 συνολικά εργαζόμενους που απασχολούνταν αδήλωτοι στις επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν από το 2013 έως το 2017, οι άνδρες καταλαμβάνουν ποσοστό 53,08%, ενώ οι γυναίκες 46,92%. Το μερίδιο των αδήλωτων ανδρών εργαζομένων σε σχέση με το σύνολο των ανδρών εργαζομένων αντιστοιχεί σε ποσοστό 5,89%, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο των αδήλωτων γυναικών εργαζομένων, καταλαμβάνει ποσοστό 5,88%. Από τους 542.521 εργαζόμενους που απασχολούνταν συνολικά στις επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν οι 447.952 είναι ημεδαποί, (ποσοστό 82,57%), ενώ οι 94.569 αλλοδαποί (ποσοστό 17,43%).

Το ποσοστό των αδήλωτων ημεδαπών εργαζομένων, σε σχέση με το σύνολο των ημεδαπών εργαζομένων είναι 4,27%, ενώ αντίστοιχα το ποσοστό των αδήλωτων αλλοδαπών εργαζομένων σε σχέση με το σύνολο των αλλοδαπών εργαζομένων είναι 13,55%. Οι αδήλωτοι ημεδαποί εργαζόμενοι στο σύνολο των αδήλωτων εργαζομένων αντιστοιχούν σε ποσοστό 59,88%, ενώ οι αδήλωτοι αλλοδαποί εργαζόμενοι αντιστοιχούν σε ποσοστό 40,12%.