Γιώργος Πατούλης: Η αλληλοκάλυψη και η μετάθεση ευθυνών δεν είναι πλέον ανεκτή

«Βιώνουμε ένα εθνικό πένθος. Είναι σίγουρο ότι η Αυτοδιοίκηση πενθεί, η Ελλάδα πενθεί» λέει μιλώντας στο asflalistiko.gr ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας και πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ) Γιώργος Πατούλης.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στους Αγλαΐα Κυρίτση και Μιχάλη Σιάχο

Στην αποκλειστική συνέντευξή του στο asfalitiko.gr, ο Γιώργος Πατούλης αναφέρεται στην τραγωδία που ζει η χώρα μας με τις φονικές πυρκαγιές, επισημαίνοντας ότι επιτέλους πρέπει να γίνει αφορμή ώστε να ξεπεραστούν παθογένειες, ενώ ευθέως κάνει λόγο για ευθύνες, σημειώνοντας ότι σωστά η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διέταξε σχετική έρευνα.

Σύμφωνα με τον κ. Πατούλη, πρέπει να μπει τάξη στη διαχείριση των προτεραιοτήτων, σημειώνοντας ότι η πολιτική προστασία είναι στην υψηλότερη βαθμίδα της ημερήσιας διάταξης και προσθέτει ότι προφανώς θα μπορούσε να επικαιροποιήσει κανείς τον εθνικό σχεδιασμό, όμως, αυτός που ήδη υπάρχει είναι ένας κανόνας που δεν εφαρμόζεται.

Σε ό,τι αφορά τη διάχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικής εξουσίας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο Γιώργος Πατούλης κάνει έναν εύστοχο παραλληλισμό, υπογραμμίζοντας ότι η αλληλοκάλυψη πραγμάτων πολλές φορές δημιουργεί την παθογένεια ή την αμυντική διάθεση αντιμετώπισης της κατάστασης, ώστε να μην υπάρχουν ευθύνες. «Είναι ακριβώς όπως λέω εγώ στην ιατρική, η αμυντική ιατρική… Που σημαίνει δεν αγγίζουμε έναν πολυτραυματία μη τυχόν πεθάνει στα χέρια μας… Αφού είναι πολυτραυματίας έτσι κι αλλιώς θα “φύγει”… Αυτό είναι καταστροφικό», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Τέλος, ο κ. Πατούλης μιλά για τις κινήσεις της ΚΕΔΕ για την άμεση ενίσχυση των πυροπαθών, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στο λογαριασμό που ήδη έχει ανοίξει στην Εθνική Τράπεζα και επισημαίνει ότι για άλλη μια φορά αναδείχθηκαν η αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Κύριε Πατούλη, ως πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και ως πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ), πως νιώθετε που η Ελλάδα στιγματίστηκε από μια εθνική τραγωδία με 80 και πλέον νεκρούς, δεκάδες αγνοούμενους και τραυματίες; Τι αναδεικνύει αυτή η τραγωδία;

Κατ’ αρχάς όλοι νιώθουμε σαν να έφυγαν δικοί μας άνθρωποι. Νιώθουμε μια απέραντη θλίψη, η οποία έχει διαπεράσει όλους τους Έλληνες, απ’ τη μια άκρη της χώρας ως την άλλη. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα υπάρχει μια έλλειψη οποιασδήποτε χαράς. Βιώνουμε ένα εθνικό πένθος. Είναι σίγουρο ότι η Αυτοδιοίκηση πενθεί, η Ελλάδα πενθεί και προφανώς δεν είναι η ώρα να μετρήσουμε τους λόγους για τους οποίους έγινε αυτή η εθνική τραγωδία…

Μιλάμε για εγκληματικές ευθύνες…

Θεωρώ ότι υπάρχουν ευθύνες. Σωστά έπραξε η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, η οποία έδωσε εντολή για άμεση έρευνα για να αναδειχθούν οι ευθύνες απ’ όπου κι αν προέρχονται. Και προφανώς αυτή η εθνική τραγωδία, επιτέλους, πρέπει να μας κάνει όλους και κυρίως ως κράτος, ως χώρα, να διορθώσουμε παθογένειες, οι οποίες έχουν δημιουργήσει τεράστια λάθη από τα οποία σήμερα θρηνούμε νεκρούς από τις πυρκαγιές και πριν λίγους μήνες νεκρούς από τις πλημμύρες.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που περνά μια οικονομική κρίση και όλοι θέλουμε να βγούμε στο ξέφωτο. Που κάποια στιγμή λέμε ότι θα πάμε σε μια άλλη Ελλάδα, στην Ελλάδα της ανάπτυξης, αλλά που σαφέστατα για να συμβεί αυτό θα πρέπει να γίνουμε μια κανονική χώρα, όπου θα έχουμε βάλει σε μια τάξη τη διαχείριση προτεραιοτήτων και που σίγουρα η πολιτική προστασία είναι στην υψηλότερη βαθμίδα της ημερήσιας διάταξης για να έχει η χώρα μια κανονικότητα.

Με τη γνώση που έχετε ως αυτοδιοικητικός, θα έπρεπε η αυτοδιοίκηση και η κεντρική εξουσία στο κομμάτι της πολιτικής προστασίας να έχουν διαχωρισμένους και σαφείς ρόλους, ώστε σε αντίστοιχες περιπτώσεις να μη μεταβιβάζει, πραγματικά, εικονικά ή επικοινωνιακά, ο ένας την ευθύνη στον άλλον;

Θα έλεγα ότι υπάρχουν κανόνες. Το θέμα είναι πόσο εκπαιδεύεται ο καθένας για να τηρεί τα όριά του και να ξέρει πότε τελειώνει μια ευθύνη κι αρχίζει μια άλλη -σαν μια καλοκουρδισμένη μηχανή. Θα έλεγα ότι προφανώς θα μπορούσε να επικαιροποιήσει κανείς τον εθνικό σχεδιασμό, όμως, αυτός που υπάρχει είναι κανόνας που δεν εφαρμόζεται. Εν προκειμένω, για το γεγονός που συζητάμε και είμαστε όλοι θλιμμένοι, το σχέδιο Ξενοκράτης εφαρμόστηκε; Εάν εφαρμόστηκε, πώς δεν φάνηκαν τα αποτελέσματα; Εάν δεν εφαρμόστηκε, γιατί δεν εφαρμόστηκε, τι φταίει και δεν εφαρμόστηκε; Άρα, ο πολιτικός σχεδιασμός, θα έλεγε κανείς, ότι έχει να κάνει με επικαιροποίηση, έχει να κάνει με διαχωρισμό αρμοδιοτήτων, όπως επίσης και με εκπαίδευση για να πούμε ότι όλα λειτουργούν καλώς και εκεί που τελειώνει η ευθύνη και αρμοδιότητα του ενός αρχίζει η ευθύνη και αρμοδιότητα του άλλου κι έχουμε ένα καλό αποτέλεσμα.

Θεωρώ ότι υπάρχει μια αλληλοκάλυψη ή μια μετάθεση ευθυνών, η οποία πλέον δεν είναι ανεκτή. Δεν μπορεί, δηλαδή, όταν χάνονται παιδιά μας, όταν χάνονται συνάνθρωποί μας -σήμερα μπορεί να είναι κάποιων άλλων, αύριο μπορεί να είναι δικοί μας άνθρωποι, να είμαστε εμείς – αυτό πλέον δεν είναι ανεκτό να συμβαίνει σε μια χώρα που και δημογραφικό ζήτημα έχει και τα παιδιά της σε συνθήκες κρίσης φεύγουν. Δεν μπορεί σε καιρό ειρήνης να χάνονται άνθρωποι επειδή μια υπερβολική ενδεχομένως κατάσταση, σε μια εγνωσμένης αξίας χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποτελεσματικότητα.

Ποια είναι τα επόμενα άμεσα βήματα της ΚΕΔΕ και του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών;

Καταρχάς θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω ότι από την πρώτη στιγμή ήμασταν εκεί για να καταγράψουμε, να συζητήσουμε με τις τοπικές αρχές ποια είναι τα προβλήματα, ποια ζητήματα προέκυψαν και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε.

Όσον αφορά στον Ιατρικό Σύλλογο, συζητήσαμε με την ιατρική ομάδα του δήμου, αλλά και με εθελοντές και με τον Ερυθρό Σταυρό, ενσωματώσαμε γιατρούς που εθελοντικά ήθελαν να είναι εκεί, είπαμε στους τοπικούς γιατρούς να παραμείνουν ανοικτά τα ιατρεία τους για να δέχονται τραυματισμένους ή εγκαυματίες οι οποίοι δεν έχριζαν μεταφοράς σε νοσοκομείο κλπ. Επίσης, ζητήσαμε λίστα φαρμάκων και άλλων ειδών που θα χρειάζονταν. Άμεσα και ήδη, λίγες ώρες μετά την καταγραφή, πήγαμε χρήσιμα υλικά και απαραίτητα για τους εγκαυματίες και τις παθήσεις που σχετίζονται με τις πυρκαγιές στην περιοχή.

Σε ό,τι αφορά στην ΚΕΔΕ, θα έλεγα ότι εμείς θέλαμε, όταν το κράτος προσπαθεί να απαλύνει τα τραύματα – αλλά θέλει χρόνο αυτό, θέλει καταγραφή και μέσα από αυτήν να δώσει τα χρήματα για να μπορέσουν οι άνθρωποι να μπουν κάτω από ένα κεραμίδι – εμείς ως αυτοδιοίκηση κρίναμε ότι έπρεπε να συμβάλλουμε εκείνη τη στιγμή. Στα άμεσα προβλήματα, δηλαδή, που αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος που έχασε το σπίτι του, που έχασε το βιος του, τα ρούχα του και ξαφνικά βρέθηκε στο δρόμο. Εκεί, λοιπόν, έγινε μια πολύ οργανωμένη διαδικασία της ΚΕΔΕ και των δήμων οφείλω να πω, καθώς και άλλων, ώστε να συγκεντρωθεί σε ελάχιστο χρόνο πρωτόγνωρος όγκος νερού, πρωτόγνωρες ποσότητες τροφίμων, ρούχων κλπ., που πλέον δεν χρειάζονται να μαζευτούν άλλα, αφού καλύπτονται όλες οι ανάγκες.

Από κει και πέρα, πήραμε απόφαση ότι η Κεντρική Ένωση Δήμων έπρεπε να συνδράμει και οικονομικά, ώστε να δημιουργηθεί η «γέφυρα» μέχρι το κράτος να είναι έτοιμο να δώσει τα χρήματα για την αποκατάσταση των ζημιών. Ήδη, λοιπόν, οι υπηρεσίες μας δουλεύουν σε αυτή την κατεύθυνση, ώστε άμεσα να αποδοθεί το ποσό των 600.000 ευρώ για τις τρεις περιοχές, των Μεγάρων, του Μαραθώνα και της Ραφήνας – Πικερμίου. Θα δοθούν, δηλαδή, 200.000 ευρώ ενίσχυση σε κάθε περιοχή για άμεση – συμβολική και ουσιαστική – συνδρομή στους πυροπαθείς.

Δεύτερη ενέργεια που αποφασίσαμε ήταν να στείλουμε επιστολή στο υπουργείο Εσωτερικών ζητώντας από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, που φυλάσσονται από το υπουργείο, να ελευθερωθεί το ποσό των 1,5 εκατ. ευρώ και να αποδοθούν ως ενίσχυση άμεσα από 500.000 ευρώ στους τρεις δήμους. Επίσης, είπαμε και προτρέπουμε κάθε δήμο που θέλει να βοηθήσει, όχι να μαζέψει προϊόντα, αλλά με αποφάσεις Δημοτικών Συμβουλίων να δώσει στα ταμεία των πληγέντων δήμων απευθείας ποσά.

Τέταρτον, ανοίξαμε ένα λογαριασμό στην Εθνική Τράπεζα με στόχο να αποτελέσει έναν κεντρικό φορέα εκείνων που θα θέλανε να προσφέρουν αντί για προϊόντα, που πλέον δεν χρειάζονται, ένα οποιοδήποτε χρηματικό ποσό. Ήδη από την Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Κύπρου, ο πρόεδρος και ο γενικός γραμματέας με ενημέρωσαν ότι θα συμβάλλουν με ένα μεγάλο ποσό που θα κατατεθεί σε αυτόν το λογαριασμό. Επίσης, από τη Μελβούρνη ο κ. Παπαστεργιάδης (σ.σ. ο Βασίλης Παπαστεργιάδης είναι πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας) μας ενημέρωσε ότι η ομογένεια προτίθεται να συμβάλλει με ένα ποσό. Θεωρώ, λοιπόν, ότι είναι ένας δυνατός τρόπος άμεσης εξοικονόμησης πόρων, που θα δώσουμε στις τοπικές κοινωνίες και στους πυροπαθείς.

Η οικονομική αυτή στήριξη θα αφορά τους μόνιμους κατοίκους των περιοχών που επλήγησαν ή και όσους διατηρούν εξοχικές κατοικίες;

Μέγιστη προτεραιότητα έχει η πρώτη κατοικία. Δηλαδή, οι άνθρωποι που έχασαν το βιος τους, που έμειναν άστεγοι. Εκεί, λοιπόν, υπάρχει αυτή η προτεραιότητα. Σαφέστατα αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν κι άλλες κοινωνικές ομάδες, για τις οποίες μαζί με τις τοπικές αρχές, τις κοινωνικές υπηρεσίες, που γνωρίζουν καλύτερα τις ευπαθείς ομάδες, θα υπάρχει απόλυτη προτεραιότητα και απόλυτη διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων, ώστε κάθε ευρώ να πάει εκεί που πρέπει, με τη συνεργασία όλων αυτών, πάνω από παρατάξεις, πάνω από κόμματα, κυρίως με βάση τις ανάγκες που θα προκύπτουν από τις αρμόδιες αρχές που σας περιέγραψα.

Να κλείσουμε με ένα τελευταίο σχόλιο. Τα τραγικά αυτά γεγονότα μήπως αναδεικνύουν κι ένα ζήτημα για τον Κλεισθένη; Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ότι ο δήμαρχος Ραφήνας και ο κάθε δήμαρχος, έχει εξαιρετική γνώση της περιοχής του, των ιδιαιτεροτήτων της, των χαρακτηριστικών της. Άρα, η αντιμετώπιση ενός παρόμοιου περιστατικού είναι πιο εύκολη. Ο Κλεισθένης, λοιπόν, μείωσε τη δυνατότητα του δημάρχου να παρεμβαίνει στην περιοχή του;

Θα σας έλεγα ότι μέσα από αυτήν την τραγικότητα για άλλη μια φορά αναδείχθηκαν η αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Επίσης αναδείχτηκε, όπως σωστά λέτε, η αξία τού να αποφασίζει η Αυτοδιοίκηση για τον τόπο της. Μέσα σε κανόνες που μπαίνουν από τη νομοθετική εξουσία, μέσα από έναν απόλυτο βαθμό του υπερσυγκεντρωτικού κράτους που πρέπει να διαμοιράσει την εξουσία που έχει στις τοπικές κοινωνίες μέσα από την αυτοδιοικητική διακυβέρνηση και τη διαφάνεια προφανώς. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι το θέμα της χώρας μας δεν είναι τόσο η αντιδημοκρατικότητα, όσο η αναποτελεσματικότητα των ενεργειών, το πώς, δηλαδή, μια απόφαση γίνεται πράξη. Κι αυτό μόνο η αποκέντρωση θα το προσφέρει, διότι υπάρχουν αστείρευτες δυνάμεις που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες κάθε φορά, ώστε να δημιουργήσουν τοπική ανάπτυξη, θέσεις εργασίας κλπ. Αλλά και στις επικίνδυνες στιγμές, όπως αυτή, αν υπήρχε ο δήμος-κράτος που λέμε εμείς, όπως υπάρχει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δηλαδή να μπορεί ο δήμαρχος με το δημοτικό του συμβούλιο και την αυτοδιοικητική διακυβέρνηση να αποφασίζει για τον τόπο του, θα υπήρχε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και καλύτερη διαχείριση για την πολιτική προστασία και για την επικινδυνότητα που θα προκύπτει είτε από το σεισμό, είτε από την πλημμύρα, είτε από την πυρκαγιά, είτε από οποιαδήποτε άλλη αιτία.

Σήμερα ένας δήμαρχος δεν μπορεί να ορίσει πού θα πάει ο πυροσβέστης, πού θα πάει ο αστυνομικός, δεν μπορεί να ορίσει καμία τοπική αρχή πέραν του δημοτικού συμβουλίου. Κι όλη αυτή η πανσπερμία των συναποφάσεων είναι μια δύσβατη ιστορία, γραφειοκρατική και πολλές φορές αναπτύσσονται φυγόκεντρες δυνάμεις αντί να δημιουργούνται κεντρομόλες με μια συγκεκριμένη στόχευση…

Είναι κι ένας εύσχημος τρόπος να διαχέεται η ευθύνη και κανείς στο τέλος να μην αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα…

Το λέτε πολύ σωστά. Υπάρχει μετά η αλληλοκατηγορία και η αλληλοκάλυψη πραγμάτων που πολλές φορές δημιουργεί την παθογένεια ή την αμυντική διάθεση αντιμετώπισης για να μην υπάρχουν ευθύνες. Είναι ακριβώς όπως λέω εγώ στην ιατρική, η αμυντική ιατρική… Που σημαίνει δεν αγγίζουμε έναν πολυτραυματία μη τυχόν πεθάνει στα χέρια μας… και αφού είναι πολυτραυματίας έτσι κι αλλιώς θα «φύγει»… Αυτό είναι καταστροφικό. Θα πρέπει να προσπαθούμε με όλες μας τις δυνάμεις, έχοντας ως γνώμονα όχι το αίσθημα της ευθύνης, αλλά το αίσθημα του πώς μπορούμε με αυταπάρνηση να σώσουμε καταστάσεις…