Βιταμίνες που ενισχύουν το αναπνευστικό σύστημα

 

Οι βιταμίνες είναι οργανικές χημικές ενώσεις υπεύθυνες για τη φυσιολογική ανάπτυξη και διατήρηση ενός ζωντανού οργανισμού ο οποίος δεν έχει τη δυνατότητα να τις συνθέσει από μόνος του. Δεν έχουν θερμιδική αξία και φυσιολογικά λαμβάνονται μέσω της τροφής. Είναι υπεύθυνες για την ομαλή ρύθμιση της μεταβολικής διαδικασίας και των ενεργειακών μετατροπών που συμβαίνουν στον οργανισμό (έλλειψη μιας βιταμίνης ή βιταμινών μπορεί να απορρυθμίσει τη λειτουργία του μεταβολισμού).

 Γράφει ο Δημήτρης Χουτόπουλος*

Οι βιταμίνες χωρίζονται στις υδατοδιαλυτές και τις λιποδιαλυτές. Οι υδατοδιαλυτές είναι απλά μόρια που περιέχουν κυρίως υδρογόνο, οξυγόνο και άνθρακα, κυκλοφορούν κυρίως μέσα σε νερό ενώ ο βαθμός διάλυσής τους (μέσα στο νερό) διαφέρει, γι’ αυτό ποικίλει και ο βαθμός απορρόφησής τους από το έντερο. Είναι υπεύθυνες κυρίως για το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεινών και των λιπών. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν όλες οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και το φυλλικό (ή φολικό) οξύ, ευρέως γνωστό και ως βιταμίνη Β9, αλλά και η βιταμίνη C.

Οι λιποδιαλυτές εξαρτώνται από τα λιπαρά για να λειτουργήσουν φυσιολογικά και να απορροφηθούν σωστά. Μερικές από αυτές αποτελούν δομικό συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών, ενώ άλλες είναι υπεύθυνες για την σύνθεση ορισμένων ενζύμων. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι βιταμίνες Α, D, E και Κ.

Στο παρόν σημείωμα θα εξετάσουμε το σημαντικό ρόλο των βιταμινών στη διατήρηση ενός υγιούς αναπνευστικού συστήματος από τις πολλές άλλες ιδιότητες που έχουν.

Παρακάτω θα αναλυθούν ποιες βιταμίνες προλαμβάνουν τον κίνδυνο, μειώνοντας έτσι και το ρίσκο για εμφάνιση ασθενειών όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ – η 4η αιτία θανάτου παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας), εμφύσημα, βρογχίτιδα, φυματίωση, πνευμονία και άσθμα.

Βιταμίνη Α: Είναι μία λιποδιαλυτή βιταμίνη που παίζει σημαντικό ρόλο στην καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και την καταπολέμηση των λοιμώξεων. Έλλειψη αυτής της βιταμίνης μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης αναπνευστικών προβλημάτων. Σε μελέτη που έγινε στο Laval University Medical Center στον Καναδά και δημοσιεύθηκε στο Canadian Journal of Public Health το 2008 ανακαλύφθηκε πως όσο πιο χαμηλά επίπεδα είχαν τα άτομα σε βιταμίνη Α από τη στιγμή της γέννησής τους τόσο περισσότερες πιθανότητες είχαν να αναπτύξουν αναπνευστικό πρόβλημα στην προσχολική ηλικία μεταξύ 1 μηνός έως 5 χρόνων.

Φυλλικό οξύ (Β9): Υδατοδιαλυτή βιταμίνη που προστατεύει τα κύτταρα από καταστροφή και βοηθάει στην ομαλή λειτουργία και σύνθεση του DNA. Έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη αναπνευστικών προβλημάτων. Σε μία μελέτη που έγινε σε Πανεπιστήμιο της Νορβηγίας και η οποία δημοσιεύτηκε στο American Journal of Clinical Nutrition το 2007 ανακαλύφθηκε πως έλλειψη της βιταμίνης σε νεαρά παιδιά αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για τις λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος. Επίσης ανακαλύφθηκε πως εκείνα τα παιδιά τα οποία θήλαζαν στην βρεφική ηλικία είχαν χαμηλότερο ρίσκο εμφάνισης αναπνευστικών προβλημάτων.

Βιταμίνη C: Επίσης υδατοδιαλυτή βιταμίνη, υπευθυνη για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και προστασία των κυττάρων από βλάβες. Αυξάνοντας την κατανάλωση βιταμίνης C λιγοστεύουν οι πιθανότητες εμφάνισης αναπνευστικών προβλημάτων. Σε έρευνα που έγινε σε Πανεπιστήμιο της Φινλανδίας και δημοσιεύθηκε στο Military Medicine το 2004 ανακαλύφθηκε πως η χορήγηση συμπληρωμάτων της βιταμίνης C μπορεί να μειώσει την παρουσία των κοινών κρυολογημάτων από 45-95%, όπως επίσης και την εμφάνιση πνευμονίας κατά 80-100%…

Βιταμίνη Ε: Είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη η οποία προστατεύει τις κυτταρικές μεμβράνες από βλάβες, καθώς και από την παραγωγή ελευθέρων ριζών. Βοηθάει επίσης στην ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε μελέτη που έγινε στο Tufts University of Boston και δημοσιεύθηκε στο Annals of the New York Academy of Sciences το 2004 παρατηρήθηκε ότι ηλικιωμένοι που νοσηλεύονταν στο σπίτι τους και έπαιρναν συμπληρωματική χορήγηση της βιταμίνης Ε μείωσαν την εμφάνιση των κοινών κρυολογημάτων αλλά και αναπνευστικών λοιμώξεων. Σε μία άλλη μελέτη που έγινε στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο της Νέας Υόρκης σύγκριναν την αναπνευστική λειτουργία σε 1.616 άτομα ηλικίας 35-79 ετών χωρίς να έχουν προβλήματα αναπνευστικού με την ποσότητα της βιταμίνης Ε που είχαν στον οργανισμό τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως τα άτομα με τα υψηλότερα επίπεδα της βιταμίνης είχαν και καλύτερη αναπνευστική λειτουργία από τα άτομα με χαμηλότερα επίπεδα στο αίμα τους.

Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες του συμπλέγματος Β βρισκονται κυρίως σε πράσινα λαχανικά, σε δημητριακά πρωινού, στο κρέας, στους ξηρούς καρπούς, στα εσπεριδοειδή και φρούτα. Η βιταμίνη Α υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά, στο συκώτι, στις πιπεριές, στο καρότο, στη γλυκοπατάτα, στα αποξηραμένα φρούτα και στην κολοκύθα. Πηγές βιταμίνης C είναι τα πορτοκάλια, λεμόνια, μανταρίνια, το μπρόκολο, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, κόκκινες πιπεριές, φράουλες, ακτινίδια και ντομάτες. Η βιταμίνη Ε υπάρχει κυρίως στους ξηρούς καρπούς με κέλυφος (αμύγδαλα, φυστίκια, φουντούκια), στο σπανάκι, στο μπρόκολο, στον ηλιόσπορο, στα φυτικά έλαια (αραβοσιτέλαιο, έλαιο σόγιας, φύτρο σίτου) και σε εμπλουτισμένα δημητριακά και χυμούς. Τέλος, τρόφιμα πλούσια σε φυλλικό οξύ είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, λάχανο, μπρόκολο, σπαράγγια, μπιζέλια, μαρούλι), φρούτα (πορτοκάλια, μπανάνες, φράουλες), όσπρια (φασόλια, φακές), δημητριακά ολικής αλέσεως και ιδιαίτερα το φύτρο του σιταριού. Η μαγιά επίσης είναι πλούσια πηγή φυλλικού οξέος, το συκώτι κυρίως το μοσχαρίσιο, το κρέας των πουλερικών και το χοιρινό, τα θαλασσινά και κυρίως τα μαλάκια. Το φυλλικό οξύ προστίθεται σε εμπλουτισμένα τρόφιμα, κυρίως δημητριακά πρωινού και γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία περιέχουν επιπλέον φυλλικό οξύ και σε συμπληρώματα διατροφής.

Συμπερασματικά, οι βιταμίνες είναι απαραίτητες οργανικές ενώσεις που χρειάζεται ο οργανισμός μας για να λειτουργεί ομαλά χωρίς επιπλοκές και ασθένειες, εκ των οποίων και οι του αναπνευστικού. Καθημερινή χρήση των βιταμινών που προαναφέρθηκαν θα οδηγήσει σε καλύτερη λειτουργία των πνευμόνων λαμβάνοντας τες είτε μέσω της διατροφής είτε (αν κρίνεται απαραίτητο από τους ειδικούς) με συμπληρωματική χορήγηση.

*O Δημήτρης Χουτόπουλος είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Msc. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας