ΚΕΕΛΠΝΟ: Νέα στοιχεία για το προφίλ όσων μολύνονται με το ιό HIV στη χώρα μας

Ο HIV (Human Immunodeficiency Virus – Ιός Ανοσοανεπάρκειας του Ανθρώπου) είναι ο ιός που προκαλεί το Σύνδρομο της Επίκτητης Ανοσολογικής Ανεπάρκειας (Acquired Immune Deficiency Syndrome – AIDS). Δρα καταστρέφοντας κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα CD4+T λεμφοκύτταρα, τα οποία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του οργανισμού από λοιμώξεις και άλλα νοσήματα. Μπορεί να μεταδοθεί μέσω της χωρίς προφυλακτικό σεξουαλικής επαφής (πρωκτική, κολπική, στοματική) ή μέσω της από κοινού χρήσης αιχμηρών αντικειμένων (ξυραφάκια, βελόνες, σύριγγες) με HIV οροθετικό άτομο και από μία HIV οροθετική μητέρα στο νεογνό κατά τη διάρκεια της κύησης, του τοκετού και του θηλασμού.
Ο ιός δεν μεταδίδεται μέσω της καθημερινής κοινωνικής επαφής (χειραψία, αγκαλιά, φιλί στο μάγουλο), των κουνουπιών ή άλλων εντόμων, της από κοινού χρήσης οικιακών σκευών, του σάλιου, των δακρύων, του ιδρώτα, του αέρα ή του νερού.

Ο όρος AIDS αναφέρεται στο τελευταίο στάδιο της HIV λοίμωξης, κατά το οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα έχει αποδυναμωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε το HIV οροθετικό άτομο είναι επιρρεπές σε διάφορα νοσήματα και συγκεκριμένους τύπους καρκίνου.

Η επιδημιολογική επιτήρηση της HIV λοίμωξης στην Ελλάδα
πραγματοποιείται κυρίως μέσω του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης
των περιστατικών HIV, AIDS και των θανάτων. Η παρακολούθηση της
πορείας της επιδημίας αποτελεί προτεραιότητα του Γραφείου HIV Λοίμωξης
και Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων του Κέντρου Ελέγχου και
Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ).

Η ηλικιακή ομάδα κατά τη οποία γίνονται οι περισσότερες διαγνώσεις του ιού HIV στη χώρα μας, είναι αυτή των 30-39 ετών, ενώ από το 2015 παρατηρείται αυξητική τάση στο ποσοστό των νέων διαγνώσεων σε άτομα ηλικίας 50-64 ετών, όπως προκύπτει από την ανάλυση των νέων διαγνώσεων των τελευταίων 9 ετών που ανακοίνωσε το ΚΕΕΛΠΝΟ ενόψει της 1ης Δεκεμβρίου, Παγκόσμιας Ημέρας για το AIDS.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία οι νέες διαγνώσεις τα τρία τελευταία έτη (2016 – 2018) είναι σε σταθερά επίπεδα. Τους πρώτους δέκα μήνες του 2018 διαγνώστηκαν και δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ 540 περιστατικά HIV λοίμωξης (5 ανά 100.000 πληθυσμού),
εκ των οποίων τα 448 (82,96%) αφορούσαν σε άνδρες και τα 92 (17,04%) σε γυναίκες. Οι νέες διαγνώσεις HIV ανά 100.000 πληθυσμού για το πρώτο δεκάμηνο του 2018, είναι σε παρόμοια επίπεδα με εκείνες που δηλώθηκαν το αντίστοιχο χρονικό διάστημα των δύο προηγούμενων ετών και προσεγγίζουν τα προ της επιδημίας επίπεδα, η οποία σημειώθηκε την περίοδο 2011-2013.

Σύμφωνα με το σύστημα υποχρεωτικής δήλωσης, από την εμφάνιση της HIV λοίμωξης στη χώρα μας, μέχρι και την 31η Οκτωβρίου του 2018, έχουν καταγραφεί στο ΚΕΕΛΠΝΟ 17.241 περιστατικά HIV λοίμωξης (82,83% άνδρες). Από το σύνολο των ατόμων αυτών, 4.199 έχουν εμφανίσει AIDS και 10.177 βρίσκονται υπό αντιρετροϊκή θεραπεία. Ο συνολικός αριθμός των θανάτων ανέρχεται στους 2.846.

Συμπερασματικά, στην Ελλάδα, μετά τη μεγάλη επιδημία του HIV στους
χρήστες ενδοφλέβιων εξαρτησιογόνων ουσιών την περίοδο 2011-2013,
παρατηρείται μείωση των νέων διαγνώσεων. Την περίοδο 2014–2018 το
ποσοστό των νέων διαγνώσεων σε PWID κυμάνθηκε από 12,35% (2015)
έως 16,85% (2018). H μικρή αύξηση (περίπου 3%) των νέων διαγνώσεων PWID
που σημειώθηκε το 2018, θα μπορούσε να αποδοθεί στην ενεργοποίηση
προγραμμάτων που διενεργούν ελέγχους για τον HIV στη συγκεκριμένη
ομάδα πληθυσμού. Το πρώτο δεκάμηνο του 2018 οι περισσότερες
μεταδόσεις του ιού αποδίδονται στην απροφύλακτη σεξουαλική επαφή,
κυρίως σε αυτή μεταξύ ανδρών. Επισημαίνεται ότι η μείωση που
παρατηρείται σε απόλυτους αριθμούς στο σύνολο των νέων διαγνώσεων
HIV κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2018 θα πρέπει να ερμηνευτεί με
προσοχή. Η εξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων θα είναι εφικτή,
αφού ολοκληρωθεί η αποστολή των δηλώσεων από τους υγειονομικούς
φορείς της χώρας μέχρι το τέλος του έτους.

Το ΚΕΕΛΠΝΟ έχει σχεδιάσει και φέτος ενημερωτική εκστρατεία με κεντρικό μήνυμα «κάνε την εξέταση για τον ιό του HIV».  Η έγκαιρη διάγνωση, η μείωση του αριθμού των ατόμων που δε γνωρίζουν την οροθετικότητά  τους και η ενημέρωση του πληθυσμού για τη δυνατότητα δωρεάν και ανώνυμου ελέγχου αποτελούν τους βασικούς στόχους της φετινής καμπάνιας. (Η διάγνωση της HIV λοίμωξης μπορεί να γίνει στο εργαστήριο μετά από απλή αιμοληψία με ειδική για τον HIV εξέταση, η οποία ανιχνεύει τα αντισώματα έναντι του ιού που παράγει ο οργανισμός. Το ενδιαφερόμενο άτομο όμως, μπορεί να εξεταστεί και σε ειδικούς χώρους με τεστ ταχείας ανίχνευσης των HIV αντισωμάτων (rapid tests) σε βιολογικό δείγμα αίματος ή σιέλου. Στην περίπτωση που το δείγμα είναι θετικό αντιδρόν, το άτομο πρέπει να παραπεμφθεί για να εξεταστεί με εργαστηριακή μέθοδο).

Η κεντρική εκδήλωση για την 1η Δεκεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα για το AIDS θα γίνει στην πλατεία Κεραμικού στο Γκάζι την ίδια μέρα από τις 10.00 το πρωί, έως τις 22.00 το βράδυ, όπου θα λειτουργεί κινητή μονάδα με τη δυνατότητα διενέργειας Rapid test, με παροχή συμβουλών πριν και μετά το test και διανομή έντυπου υλικού. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν τρεις παραστάσεις από πολυμελή ομάδα κρουστών και άλλα δρώμενα.