Τα αντηλιακά και η σωστή χρήση τους – Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Είναι γεγονός ότι δεν είμαστε όλοι ίσοι ούτε κάτω από τον ήλιο… Ορισμένοι τύποι δέρματος έχουν υψηλότερη αντοχή από άλλους. Οποιοσδήποτε όμως κι αν είναι ο φωτότυπος (ο τρόπος με τον οποίο το δέρμα αντιδρά στον ήλιο κατά την πρώτη έκθεση) η σωστή προστασία μπορεί να προλάβει πολλές δυσάρεστες καταστάσεις.

Όταν κάνετε ηλιοθεραπεία ή γενικότερα εκτίθεστε στον ήλιο, πρέπει να ξέρετε ότι υπάρχουν δύο κύριοι τύποι επιβλαβούς υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας: οι ακτίνες UVA και UVB.

Οι ακτίνες UVA (όπως Γήρανση – Age) εισχωρούν βαθύτερα στο δέρμα, καταστρέφοντας το μεσαίο στρώμα (χόριο). Το χόριο περιέχει τους ελαστικούς ιστούς που διατηρούν το δέρμα ελαστικό. Καθόλη τη διάρκεια του χρόνου, ανεξάρτητα από τον τόπο ή την εποχή, είμαστε συνεχώς εκτεθειμένοι στις ακτίνες UVA. Πρόκειται για τις πιο κοινές ακτίνες και είναι παρούσες καθόλη τη διάρκεια του χρόνου, ακόμα και σε συνθήκες συννεφιάς. Οι ακτίνες UVA επισπεύδουν τη γήρανση του δέρματος και προκαλούν τις γνωστές σε όλους μας ρυτίδες.

Οι ακτίνες UVB (όπως Έγκαυμα – Burn) προξενούν τα εγκαύματα. Οι ανοιχτόχρωμοι τύποι δέρματος είναι πιο ευαίσθητοι στα εγκαύματα. Οι ακτίνες UVB απορροφώνται από το ανώτερο στρώμα του δέρματος (την επιδερμίδα). Αυτό προκαλεί το μαύρισμα από τον ήλιο, αλλά και τα ηλιακά εγκαύματα. Η μελανίνη είναι η χρωστική ουσία στο δέρμα. Όταν το δέρμα εκτίθεται στο ηλιακό φως, παράγεται περισσότερη μελανίνη για να βοηθήσει στην προστασία του δέρματος από τις ακτίνες UV. Αυτό κάνει πιο σκούρο το δέρμα και είναι αυτό που οι άνθρωποι αναφέρουν ως «μαύρισμα». Παρά το γεγονός ότι η μελανίνη προστατεύει το δέρμα από το έγκαυμα, εντούτοις δεν εμποδίζει τις βλαβερές συνέπειες των ακτίνων UV.

Και οι δύο τύποι ακτίνων, UVA και UVB, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Κατά συνέπεια, κάθε φορά που «επιτρέπουμε» να συμβεί ένα ηλιακό έγκαυμα, αυξάνουμε μόνοι μας τις πιθανότητες εκδήλωσης κάποιου μελανώματος.

Ο δείκτης προστασίας (SPF) ενός αντηλιακού αναφέρεται στη διάρκεια της προστασίας: όσο πιο υψηλός είναι ο δείκτης SPF, τόσο περισσότερο θα διαρκέσει η προστασία. Για παράδειγμα, η προστασία του δείκτη SPF50 είναι ίση με την προστασία που προσφέρει ο δείκτης SPF30, αλλά ο δείκτης SPF50 διαρκεί περισσότερο.

Να θυμάστε επίσης ότι τα αντηλιακά δεν εμποδίζουν το μαύρισμα. Και μολονότι χρειάζεστε περισσότερο χρόνο για να μαυρίσετε με τη χρήση αντηλιακού, το χρώμα σας θα διατηρηθεί περισσότερο. Τα αντηλιακά είτε είναι σε μορφή κρέμας και λοσιόν είτε στικ ή σπρέι μπορούν να μας βοηθήσουν να προστατεύσουμε το δέρμα μας από τον ήλιο και μακροπρόθεσμα από τον καρκίνο του δέρματος. Όμως, πολλά εξαρτώνται από τη χρήση τους. Η μέγιστη προστασία επιτυγχάνεται μόνο όταν τα χρησιμοποιούμε σωστά, λένε οι ειδικοί.

«Τα αντηλιακά περιέχουν διάφορα συστατικά που μπορεί να περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα οργανικά χημικά συστατικά που απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου, ανόργανα σωματίδια που αντανακλούν, διασκορπίζουν και απορροφούν την UV ακτινοβολία και οργανικά σωματίδια που κυρίως απορροφούν το φως. Όλ’ αυτά τα συστατικά πρακτικά είναι φίλτρα που εμποδίζουν την είσοδο της UV βαθιά στο δέρμα» εξηγεί ο Μάρκος Μιχελάκης, δερματολόγος – αφροδισιολόγος και συνεχίζει: «Ωστόσο, το γεγονός ότι διαθέτουν φίλτρα, δεν σημαίνει ότι απορροφούν με μαγικό τρόπο την UV, όση ποσότητα κι αν βάλουμε και όποτε κι αν γίνει η επάλειψη».

Κατ’ αρχάς, όλα τα αντηλιακά, ανεξάρτητα από το είδος τους (κρέμα, λοσιόν, στικ ή σπρέι) πρέπει να είναι ευρέος φάσματος, δηλαδή να προστατεύουν τόσο από την UVA όσο και την UVB. Πρέπει επίσης να είναι ανθεκτικά στο νερό (water resistant) και να έχουν SPF30 ή υψηλότερο.

«Τα αντηλιακά στικ είναι πιο εύκολα για χρήση κάτω από τα μάτια, στα χείλη και στο πάνω μέρος των χεριών» διευκρινίζει ο κ. Μιχελάκης. «Αντίστοιχα, τα αντηλιακά σε μορφή σπρέι ή λοσιόν είναι ευκολότερα για εφαρμογή σε παιδιά και άνδρες, διότι απλώνονται και απορροφώνται πιο εύκολα. Ωστόσο είναι σημαντικό να λαμβάνετε ειδικές προφυλάξεις κατά τη χρήση τους, ώστε να εξασφαλίζετε τη μέγιστη δυνατή προστασία».

Οι λοσιόν και οι κρέμες: Σε γενικές γραμμές, ο μέσος ενήλικας χρειάζεται τουλάχιστον ένα κοφτό κουταλάκι του γλυκού αντηλιακό για κάθε χέρι και πόδι, και σχεδόν άλλο ένα για να καλύψει τον αυχένα, το πρόσωπο και τα αυτιά του. Για να καλύψει το υπόλοιπο σώμα (θώρακας, κοιλιά και πλάτη) χρειάζεται τουλάχιστον δύο κουταλιές της σούπας, ανάλογα βέβαια με το σωματότυπό του. Η επάλειψη πρέπει να γίνεται έως ότου απορροφηθεί καλά το αντηλιακό.

Τα στικ: Για μέγιστη προστασία από τα αντηλιακά σε μορφή στικ, καλό θα ήταν:

  • Να περνάτε το στικ τέσσερις φορές μπροστά και πίσω σε κάθε τμήμα του δέρματος στο οποίο το εφαρμόζετε. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζετε ότι χρησιμοποιείτε επαρκή ποσότητα αντηλιακού.
  •  Να τρίβετε στη συνέχεια το αντηλιακό, για να επιτυγχάνετε ομοιόμορφη κάλυψη.

Τα σπρέι: Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD) συνιστά κατά τη χρήση αντηλιακού σπρέι να προσέχετε τα εξής:

  • Να κρατάτε το στόμιο κοντά στο δέρμα σας και να βάζετε γενναία ποσότητα αντηλιακού. Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται τουλάχιστον 30 γραμμάρια αντηλιακού (περίπου όσο είναι ένα «σφηνάκι») για να καλύψουν όλο το σώμα τους. Επειδή μερικές φορές είναι δύσκολο να καταλάβετε αν βάλατε αρκετό, να ψεκάζεστε με το σπρέι έως ότου αρχίσει να γυαλίζει το δέρμα σας.
  • Μετά την εφαρμογή του αντηλιακού σε σπρέι, να το αλείφετε στο δέρμα σας. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζετε ότι δεν θα μείνουν ακάλυπτα σημεία.
  • Μην εισπνέετε το σπρέι και μην ψεκάζετε το πρόσωπό σας. Αν θέλετε να βάλετε αντηλιακό σε σπρέι στο πρόσωπό σας, βάλτε το στα χέρια σας και ύστερα απλώστε το στο πρόσωπο. Ωστόσο, για προληπτικούς λόγους, αποφύγετε την επαφή με τα μάτια και το στόμα.
  • Μην χρησιμοποιείτε σπρέι τις ημέρες με αέρα. Όταν φυσάει αέρας το σπρέι διασκορπίζεται, ενώ είναι ευκολότερο να το εισπνεύσετε κατά λάθος.
  • Μην ψεκάζετε ποτέ το αντηλιακό σπρέι δίπλα σε πηγές θερμότητας, σε φωτιά ή ενόσω καπνίζετε. Αν και τα αντηλιακά συνήθως δεν είναι εύφλεκτα, μπορεί να γίνουν σε μορφή αεροζόλ. Ποτέ λοιπόν μην ψεκάζεστε με αντηλιακό σπρέι όταν κάθεστε δίπλα σε αναμμένες ψησταριές, κεριά, τσιγάρα ή άλλη πηγή φωτιάς. Να βεβαιώνεστε επίσης ότι το δέρμα σας έχει απορροφήσει το αντηλιακό πριν πλησιάσετε τις φλόγες.

«Όποιο είδος αντηλιακού κι αν προτιμήσετε, να το εφαρμόζετε μισή ώρα πριν βγείτε από το σπίτι, ώστε να προλάβουν να δράσουν τα φίλτρα του», συνιστά ο δρ Μιχελάκης.

Απαραίτητο είναι ακόμα να ανανεώνετε τακτικά την αντηλιακή κάλυψη σε όλο το σώμα σας (και στο πρόσωπο, τον αυχένα και τα αυτιά σας). Αυτό πρέπει να συμβαίνει το αργότερο κάθε 2 ώρες το καλοκαίρι. Αν όμως κολυμπήσετε ή ιδρώσετε πολύ, η επάλειψη πρέπει να επαναληφθεί μόλις στεγνώσετε.

Πηγή: στοιχεία από το ΑΠΕ/ΜΠΕ