26η Ιουνίου Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών

«Η Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, που καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του Ο.Η.Ε., δεν είναι ημέρα γιορτής, αλλά ημέρα σκέψης και περισυλλογής, ημέρα σοβαρού προβληματισμού και κοινωνικού διαλόγου, ως προς τις επιπτώσεις από τη χρήση των ναρκωτικών ουσιών και την παράνομη διακίνησή τους», τονίζεται σε μήνυμα του αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.), αντιστράτηγου Κωνσταντίνου Τσουβάλα, για τη Διεθνή  Ημέρα κατά της Χρήσης και Παράνομης Διακίνησης Ναρκωτικών.
«Το πρόβλημα των ναρκωτικών – συνεχίζεται στην ίδια ανακοίνωση – δεν μπορεί να ειδωθεί ξεχωριστά από τα συνολικότερα προβλήματα που ταλανίζουν την κοινωνία μας, γι’ αυτό και απαιτείται μια πολύπλευρη προσέγγιση από όλους τους συναρμόδιους φορείς της ελληνικής Πολιτείας για την αντιμετώπισή του. Αναμφίβολα, διανύουμε μια δύσκολη περίοδο σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς η οικονομική κρίση, η συνεχιζόμενη όξυνση του προσφυγικού – μεταναστευτικού φαινομένου, οι πολεμικές συγκρούσεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη και γενικά το σύγχρονο, πολύπλοκο και ανασφαλές διεθνές περιβάλλον, έχει πολυεπίπεδες επιπτώσεις στην καθημερινότητα των πολιτών. Η φτώχεια, η ανέχεια, οι κοινωνικές ανισότητες, η ανεργία ή ακόμη η χαλάρωση των συνεκτικών δεσμών στα μέλη της κοινωνίας είναι παράγοντες που διευκολύνουν τη δράση των εγκληματικών οργανώσεων καλλιέργειας, διακίνησης και εμπορίας ναρκωτικών. Το ζήτημα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών, λόγω των σοβαρών αρνητικών του επιπτώσεων, αποτελεί θέμα άμεσης και διαρκούς προτεραιότητας. Πρόκειται για διεθνές πρόβλημα, που απαιτεί κοινή, ισορροπημένη, συνολική προσπάθεια προσέγγισης και αντιμετώπισης».

Και το μήνυμα του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. καταλήγει: «Αναγνωρίζοντας ότι η ευαισθητοποίηση και η ενεργός συμμετοχή όλων μας αποτελούν ένα κυρίαρχο όπλο για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, σας καλώ να συνεχίσουμε την προσπάθειά μας με ακόμη μεγαλύτερη τόλμη, δυναμική και αποφασιστικότητα, προκειμένου να προστατέψουμε τη ζωή και την υγεία των συνανθρώπων μας και ιδίως της νεολαίας και να εξασφαλίσουμε στην κοινωνία και στους πολίτες τη δυνατότητα μια καλύτερης προοπτικής για το μέλλον».

Πάνω από 24 δισ. ευρώ ετησίως τα κέρδη της «αγοράς ναρκωτικών» στην Ευρώπη

Όπως αναφέρεται σε έκθεση της Europol (Δεκέμβριος 2017), η αγορά ναρκωτικών παραμένει η μεγαλύτερη εγκληματική αγορά στην ΕΕ, με κέρδη που υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 24 δισ. ευρώ το χρόνο, εισαγωγές από τρεις ηπείρους, μεγάλη εσωτερική παραγωγή, αλλά και εξαγωγές σε διάφορες χώρες.

Περισσότερο από το ένα τρίτο των εγκληματικών ομάδων που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ εμπλέκονται στην παραγωγή ή διακίνηση διαφόρων τύπων ναρκωτικών. Από αυτά, το μεγαλύτερο μερίδιο αντιστοιχεί στην κάνναβη (38%) και ακολουθούν η ηρωίνη (28%) και η κοκαΐνη (24%). Τα τεράστια κέρδη που προκύπτουν από το εμπόριο ναρκωτικών χρηματοδοτούν διάφορες άλλες δραστηριότητες που επιτρέπουν στις εγκληματικές ομάδες να ευημερούν και να αναπτύσσονται σε βάρος της υγείας και της ασφάλειας των πολιτών της ΕΕ.

Εξάλλου, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έκθεση για τα ναρκωτικά σε παγκόσμιο επίπεδο, που συνέταξε για το 2018 το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας της ΕΕ, η ευρωπαϊκή αγορά ναρκωτικών συντηρείται τόσο από την εγχώρια παραγωγή όσο και από ναρκωτικά που διακινούνται λαθραία από άλλες περιοχές του κόσμου. Η Λατινική Αμερική, η Δυτική Ασία και η Βόρεια Αφρική αποτελούν σημαντικές πηγές προέλευσης των ναρκωτικών που εισέρχονται στην Ευρώπη, ενώ η Κίνα είναι πηγή προέλευσης νέων ψυχοδραστικών ουσιών. Πέραν αυτού, η Ευρώπη διαδραματίζει ρόλο διαμετακομιστικού κέντρου για κάποια ναρκωτικά και κάποιες πρόδρομες ουσίες που προορίζονται για άλλες ηπείρους. Αποτελεί επίσης τόπο παραγωγής κάνναβης (προορίζεται κυρίως για εγχώρια κατανάλωση) και συνθετικών ναρκωτικών (μέρος τους εξάγεται σε άλλες περιοχές του κόσμου).

Μεγάλες αγορές κάνναβης, ηρωίνης και αμφεταμινών υπάρχουν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες από τη δεκαετία του 1970 ή του 1980. Με την πάροδο του χρόνου καθιερώθηκαν και άλλες ουσίες, όπως η MDMA (ecstasy) και η κοκαΐνη τη δεκαετία του 1990. Η ευρωπαϊκή αγορά ναρκωτικών συνεχίζει να εξελίσσεται, καθώς την τελευταία δεκαετία εμφανίστηκε ευρύ φάσμα νέων ψυχοδραστικών ουσιών. Στις πρόσφατες αλλαγές της αγοράς παράνομων ουσιών, που σχετίζονται κυρίως με την παγκοσμιοποίηση και τη νέα τεχνολογία, συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η καινοτομία στην παραγωγή και στις μεθόδους διακίνησης ναρκωτικών και η καθιέρωση νέων οδών διακίνησης.

Χρήστες ναρκωτικών

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περισσότεροι από 92 εκατ. ενήλικες, ή ελαφρώς πάνω από ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους ηλικίας 15- 64 ετών εκτιμάται ότι έχει κάνει χρήση παράνομης ουσίας κατά τη διάρκεια της ζωής του. Δοκιμή χρήσης ουσιών αναφέρεται πιο συχνά από άνδρες (56 εκατ.) παρά από γυναίκες (36,3 εκατ.). Εκτιμάται, επίσης, ότι 18,9 εκατ. νέοι (ηλικίας 15-34 ετών) έκαναν χρήση ναρκωτικών τον τελευταίο χρόνο, με τον αριθμό των ανδρών να είναι διπλάσιος εκείνου των γυναικών.

Η κάνναβη παραμένει, μακράν, το πιο ευρέως καταναλισκόμενο παράνομο ναρκωτικό στην ΕΕ. Τα προϊόντα κάνναβης αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μερίδιο (38%) της λιανικής αγοράς παράνομων ουσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αξία η οποία εκτιμάται σε τουλάχιστον 9,3 δισ. ευρώ.

Η κοκαΐνη είναι η ευρύτερα διαδεδομένη παράνομη διεγερτική ουσία στην Ευρώπη. Οι συστηματικοί χρήστες διακρίνονται σε γενικές γραμμές στους κοινωνικά ενσωματωμένους, οι οποίοι συχνά κάνουν χρήση κοκαΐνης σε σκόνη (υδροχλωρική κοκαΐνη), και στους περιθωριοποιημένους, οι οποίοι κάνουν ενέσιμη χρήση κοκαΐνης ή καπνίζουν κρακ (βάση κοκαΐνης), ενίοτε μαζί με οπιοειδή. Εκτιμάται ότι 17 εκατομμύρια ενήλικες Ευρωπαίοι (ηλικίας 15-64 ετών), ήτοι 5,1% της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας, δοκίμασαν κοκαΐνη κάποια στιγμή στη ζωή τους, ενώ 3,5 εκατ. (1,1%) θεωρούνται τακτικοί χρήστες.

Συνθετικά ναρκωτικά: Αμφεταμίνες, μεθαμφεταμίνες και MDMA (ecstasy)

Η αγορά συνθετικών ναρκωτικών εξακολουθεί να είναι η πιο δυναμική από τις αγορές ναρκωτικών στην ΕΕ. Όπως αναφέρει η Europol, οι εγκληματικές οργανώσεις που εδρεύουν στην ΕΕ παραμένουν μεταξύ των πιο αποτελεσματικών παραγωγών διαφόρων τύπων συνθετικών ναρκωτικών στον κόσμο. Οι ουσίες αυτές διακινούνται κυρίως με κούριερ και δέματα.

Νέες ψυχοδραστικές ουσίες

Στα τέλη του 2017, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας της ΕΕ παρακολουθούσε περισσότερες από 670 νέες ψυχοδραστικές ουσίες που εντοπίστηκαν στην Ευρώπη.

Οπιοειδή

Το πιο διαδεδομένο οπιοειδές ναρκωτικό στην Ευρώπη είναι η ηρωίνη. Ωστόσο, γίνεται χρήση και άλλων συνθετικών οπιοειδών, όπως η μεθαδόνη, η βουπρενορφίνη και η φαιντανύλη.